ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΑΜΟΥ

Το κάστρο του Λυκούργου λογοθέτη, ηγέτη των Σαμίων κατά των Τούρκων στην επανάσταση του 1821, κατασκευάστηκε σε υπολείμματα αρχαιολογικών κτισμάτων, για τις ανάγκες της επανάστασης και στέγασε το στρατηγείο των Σαμίων στην προσπάθεια να διώξουν τους Τούρκους. Έχει μήκος 400 μέτρα. 

 Χτίστηκε το 1824 με την συνδρομή όλων των Σαμίων για να ενισχύσει την  άμυνα κατά του Ο θωμανικού στόλου. 2ίπλα στο κάστρο είναι χτισμένος ο μεγαλοπρεπής ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος που εορτάζεται κάθε χρόνο στις 6 Αυγούστου ημέρα κατά την οποία το 1824 σώθηκε η Σάμος από την ορμή των Τούρκων.

Το περίφημο Ε υπαλίνειο όρυγμα, το οποίο βρίσκεται στο Πυθαγόρειο, αποτελεί το 8ο θαυμαστό έργο και έχει καταπλήξει τους συγχρόνους κατασκευαστές. Η αρτιότητα του σε σχέση μάλι στα και με τα μέσα της εποχής που δεν ήταν άλλα από το σφυρί και το καλέμι ξαφνιάζει. Το Ευπαλίνειο είναι το μεσαίο τμήμα ενός υδραγωγείου, που κατασκευάστηκε γύρω στο 550 π. χ., από τον αρχιτέκτονα Ευπαλίνο, για την υδροδότηση της αρχαίας πόλης της Σάμου του σημερινού Πυθαγορείου. Η κατασκευή του κράτησε περίπου 10 χρόνια και η σήραγγα έχει μήκος 1034 μέτρα. 

Στην εκτός σχεδίου περιοχή της σύγχρονης πόλης του Πυθαγορείου στα δυτικά μέσα στο χώρο των αθλητικών εγκαταστάσεων της αρχαίας Σάμου υπάρχουν τα ερείπια των θερμών η αλλιώς ρωμαϊκών λουτρών που κτιστήκαν τον δεύτερο μισό του 2ου μ.χ. αιώνα. Στην είσοδο του χώρου υπήρχαν τα αποδυτήρια για τους λουόμενους. Στο βόρειο τμήμα των εγκαταστάσεων υπήρχαν οι χώροι για τα ψυχρά λουτρά και η οκταγωνική πισινά, ενώ στο νότιο οι αίθουσες για τα ζεστά λουτρά. Στο χώρο υπήρχε επίσης ένα μικρό θολωτό δωμάτιο που χρησίμευε σαν χώρος σάουνας. Τον 5ο αιώνα αυτό το δωμάτιο χρησιμοποιήθηκε σαν βαφτιστήρια και εντάχθηκε στην τρίκλιτη παλαιοχριστιανική βασιλική, η οποία καταλάμβανε το βόρειο μέρος των θερμών. Τα δάπεδα της βασιλικής ήταν καλυμμένα με ψηφιδωτά. 

Οι τοίχοι του συγκροτήματος των θερμών ήταν διακοσμημένο με ορθομαρμαρώσεις και εντοίχεια ψηφιδωτά καθώς και μαρμαροθετήματα ψηφιδωτά δάπεδα, όπως φαίνεται από τα λείψανα τα οποία έχουν διασωθεί.

Οι θέρμες εντάσσονται σε ένα ενιαίο και οργανωμένο χώρο που περιλάμβανε τις αθλητικές εγκαταστάσεις της πόλης και συγκεκριμένα γυμνάσιο, στάδιο και παλαίστρα. Το στάδιο είχε μήκος 190-200 μ. και πλάτος 40-50 μ. το οποίο συνέχιζε στα νότια των θερμών μεταξύ της Ιεράς Οδού και του θαλάσσιου τείχους. Ήταν ένα από τα μεγαλύτερα στάδια της αρχαίας Ελλάδας Ώρες Λειτουργίας: καθημερινά 08:30-14:45, 2ευτέρα κλειστά.

Τιμή εισιτηρίου: είσοδος ελεύθερη

Το Λαογραφικό Μουσείο δημιουργήθηκε από Το Πνευματικό Ίδρυμα Σάμου ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ που συνέθεσαν στο παρελθόν την παραδοσιακή ζωή των κατοίκων της Σάμου. Στόχος του μουσείου είναι να δώσει μια ολοκληρωμένη εικόνα της ζωής στο νησί πριν από τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο και με αυτόν τον τρόπο να παρουσιάσει στο ευρύ κοινό όλα εκείνα τα στοιχεία Το Πνευματικό Ίδρυμα Σάμου ΝΙΚΟΛΑΟΣ 2ΗΜΗΤΡΙΟΥ ιδρύθηκε το 1993 με σκοπό να συμβάλει στην καλλιέργεια και ανάπτυξη του πνευματικού και πολιτιστικού επιπέδου της Σάμου.

Υπάρχει η αρχαιολογική συλλογή του Πυθαγορείου. Σε ισόγεια αίθουσα του δημαρχιακού μεγάρου του Πυθαγορείου στεγάζεται η γνωστή με το όνομα Αρχαιολογική συλλογή του Πυθαγορείου η οποία φιλοξενεί μερικά από τα σημαντικότερα γλυπτά που έχουν ευρεθεί στο χώρο της αρχαίας πόλης της Σάμου.

Στην αίθουσα αυτή μπορεί να δει κανείς τη μοναδική συλλογή πώρινων και μαρμάρινων ανθεμάτων επιτύμβιων στηλών του 6ου και 5ου αιώνα π.χ. που προέρχονται από το αρχαϊκό νεκροταφείο της πόλης και αποτελούν σπουδαίο δείγμα της Ιωνικής γλυπτικής. Οι παλαιότερες ανήκουν στον 6ο αιώνα π.χ. και έχουν λαξευτεί σε ντόπιο πωρόλιθο, ενώ όσες ανήκουν στον 5ο αι. π.χ. είναι λαξευμένες σε μάρμαρο. Σημαντική είναι επίσης και η ψηλή μαρμάρινη στήλη από τη Χώρα (500-490 π.χ.).

Το αρχαιολογικό Μουσείο Σάμου περιλαμβάνει δύο κτίρια, το Πασχάλειο Αρχειοφυλακείο, όπου εκτίθεται κεραμική και μικροτεχνία που προέρχεται από το Ηραίο, και το νέο κτίριο που λειτουργεί ως Γλυπτοθήκη.

Στο ισόγειο του παλαιού κτιρίου στη βόρεια αίθουσα εκτίθεται η κεραμική προϊστορικών, γεωμετρικών και αρχαϊκών χρόνων που βρέθηκε στις ανασκαφές στο χώρο του Ηραίου, καθώς και δείγματα προϊστορικών εργαλείων. Στη νότια αίθουσα εκτίθενται επιλεκτικά ευρήματα κεραμικής, χάλκινα μικροαντικείμενα, ασβεστολιθικά ομοιώματα σπιτιών, το περίφημο ανάγλυφο με τους ερωτιδείς, ψηφίσματα και επιγραφές, νομίσματα καθώς και δείγματα διαφόρων τύπων αμφορέων που βρέθηκαν στο Ιερό. 

Στον προθάλαμο του ισογείου έχουν στηθεί υπερφυσικού μεγέθους μαρμάρινα γλυπτά. Στον προθάλαμο του ορόφου εκτίθεται το ονομαστό ανάγλυφο του νέου που κρατάει ράβδο, έργο του 5ου αι. π.Χ., καθώς και η μοναδική συλλογή ξύλινων αγαλματιδίων και ομοιωμάτων πλοίων που ήρθαν στο φως με τις ανασκαφές στο Ηραίο τα τελευταία χρόνια.

Στη βόρεια αίθουσα του ορόφου εντυπωσιακή είναι η μοναδική συλλογή σφυρήλατων ή χυτών

χάλκινων γλυπτών που κοσμούσαν αναθηματικούς χάλκινους λέβητες. Σπουδαία θέση ανάμεσα

στα αναθήματα κατέχουν χάλκινα αγαλματίδια κούρων και κορών, πολύτιμα σκεύη και σιδερένιοι οβελοί. Το χάλκινο αγαλματίδιο Θεού του 8ου - 7ου αι. π.Χ. από την Αρμενία ύψους 21,3 εκ. το χάλκινο αγαλμάτιο ευχέτη με το σκύλο του 8ου - 7ου αι. π.Χ. από τη Βαβυλώνα, ο χάλκινος αίγαγρος του 8ου αι. π.Χ. από το Ιράν, το χάλκινο πλευρικό μέλος από χαλινάρι ίππου του 8ου αι. π.Χ. από την Ασσυρία, το χάλκινο αγαλμάτιο της Θεάς Νουίε του 8ου - 7ου αι. π.Χ. από την Αίγυπτο, και πολλά άλλα μαρτυρούν τη μεγάλη φήμη του Ιερού της Ήρας στα πέρατα της οικουμένης και τη μεγάλη συρροή προσκυνητών σ' αυτό.

Στη νότια αίθουσα του ορόφου εκτίθενται ελεφαντόστεινοι μήκωνες και καρποί ροδιάς του 7ου αι. π.Χ. αφιερώματα στην Ήρα, θεά της γονιμότητας, πήλινα κεφάλια βοδιών και ειδωλίων ανθρωπίνων μορφών, κεραμική του 7ου και 6ου αι. π.Χ. Εντυπωσιακά είναι τα αντικείμενα μικροτεχνίας που προέρχονται από το Ιερό. Μερικά τέτοια δείγματα είναι το λακωνικό ανάγλυφο από ελεφαντόδοντο που παριστάνει τον Περσέα να φονεύει τη Μέδουσα, παρουσία της θεάς Αθηνάς, του 7ου αι. π.Χ., το δυτικό φοινικικό χτένι από ελεφαντόδοντο του 7ου αι. π.Χ., το λιοντάρι από το ίδιο υλικό και ο περίφημος "λυράρης", τμήμα από λύρα που παριστάνει έφηβο σε χορευτικό άλμα του 7ου αι. π.Χ. επίσης. Σπουδαία είναι η συλλογή γεωμετρικών ειδωλίων αλλά και η συλλογή κυπριακών κεφαλιών ανδρικών και γυναικείων μορφών του 7ου και 6ου αι. π.Χ. Στην πρώτη αίθουσα της Γλυπτοθήκης εκτίθενται αρχιτεκτονικά μέλη από το Ηραίο, όπως το μαρμάρινο επίκρανο αρχαϊκών χρόνων σε πολύ καλή κατάσταση, ενώ από το αναρτημένο σχέδιο κάτοψης του Ιερού κατατοπίζεται ο επισκέπτης για τα αρχαία κτίρια του χώρου.

Στη μεγάλη αίθουσα εκτίθενται γλυπτά έργα αυστηρού ρυθμού και αρχαϊκών χρόνων.

Αναφέρονται ιδιαίτερα:

Το ακέφαλο μαρμάρινο άγαλμα ντυμένης γυναικείας μορφής, που χρονολογείται στο 570 π.Χ. και αποτελεί ανάθημα του Χηραμύη στην Ήρα, όπως μαρτυρεί η εγχάρακτη επιγραφή στο ένδυμα. Αυτό το άγαλμα είναι πανομοιότυπο με αυτό που εκτίθεται στο Μουσείου του Λούβρου στο Παρίσι, που επίσης προέρχεται από το Ηραίο της Σάμου.

Ο ακέφαλος κορμός μαρμάρινου κούρου, ένα από τα τελειότερα δείγματα αρχαϊκής γλυπτικής, γνωστός ως κούρος του Λευκίου αφιερωμένος στο θεό Απόλλωνα, όπως πληροφορεί ηεγχάρακτη επιγραφή στον ένα μηρό του.

Το σύμπλεγμα του Γενέλεω: Πρόκειται για σύμπλεγμα έξι μορφών, του πατέρα, της μητέρας και των 4 παιδιών τους, έργο το οποίο κατασκεύασε ο Γενέλεως, όπως μαρτυρεί η εγχάρακτη επιγραφή στην καθήμενη μορφή, Φίλεια. Το έργο χρονολογείται το 560 - 550 π.Χ. περίπου. Αντίγραφο του συμπλέγματος έχει τοποθετηθεί στο Ηραίο, όπου σώζεται στη θέση του και ο πρώτος αρχαίος αναβαθμός.

Στη βόρεια πλευρά της αίθουσας εκτίθεται τμήμα κορμού κούρου υπερφυσικού μεγέθους, του οποίου το κεφάλι είναι αντίγραφο του πρωτότυπου που βρίσκεται στο Μουσείο της Κωνσταντινούπολης.

Στην τελευταία αίθουσα του κτιρίου δεσπόζει ο κολοσσιαίος κούρος της Σάμου με διαστάσεις τριπλάσιες του φυσικού μεγέθους τον οποίο αφιέρωσε στη θεά Ήρα κάποιος ΙΣΧΥΣ, όπως δηλώνει η εγχάρακτη στον αριστερό μηρό του επιγραφή "ΙΣΧΥΣ ΑΝΕΘΗΚΕΝ ΟΡΗΣΙΟΣ". Το μοναδικό αυτό έργο αρχαϊκής πλαστικής βρέθηκε κατά την ανασκαφική έρευνα στο Χώρο της Ιεράς Οδού στα ανατολικά του Ηραίου κατά τα έτη 1980 - 1984. Ήταν ένας από τους 5 - 6 κολοσσιαίους κούρους που στόλιζαν τη βόρεια πλευρά της Οδού που οδηγούσε από την αρχαία πόλη της Σάμου στο Ιερό, ενώ στη νότια υπήρχαν ψηφίσματα.

Α. Ο χώρος του Ηραίων

Σε απόσταση επτά χιλιομέτρων Ν.2. της αρχαίας πόλης Σάμου (σημερινό Πυθαγόρειο) συναντάμε το Ηραίον. Βρίσκεται κοντά στην ακτή και είναι ένα από τα σπουδαιότερα ιερά της αρχαίας Ελλάδας. Το Ιερό ήταν αναπόστατα συνδεδεμένο πολιτικά και διοικητικά με την αρχαία πόλη της Σάμου με την οποία συνδεόταν μέσω της Ιεράς Οδού, η οποία έχει εντοπιστεί σε μερικά σημεία στην πόλη του Πυθαγορείου και στην περιοχή του αεροδρομίου. 

Το Ιερό κτίστηκε στις εκβολές του Ιμβράσου ποταμού, σε μια περιοχή με όχι και τόσο σταθερό έδαφος, προφανώς επειδή είχε συνδεθεί με τη λατρεία της θεάς Ήρας ο συγκεκριμένος χώρος. Τα πρώτα ίχνη της λατρείας στο Ηραίο εμφανίζονται κατά το δεύτερο μισό της 2ης χιλιετίας π.Χ. Το κέντρο της λατρείας ήταν ένας μικρός λίθινος βωμός, στον οποίο γίνονταν οι θυσίες των ζώων προς τιμή της θεάς, και ένα ναόσχημα κτίσμα στο οποίο φυλασσότανε το ξόανο (ξύλινο λατρευτικό άγαλμα).

Τον 8ο αι. π.Χ. το σχήμα του βωμού γίνεται ορθογώνιο και κτίζεται ο "Εκατόμπεδος" ναός της Ήρας. Τον 7ο αι. π.Χ. ξανακτίζεται ο Εκατόμπεδος με λίθινο κρηπίδωμα και ξύλινη περίσταση. Ο βωμός αποκτά μνημειακή μορφή.

Στις αρχές του 6ο αι. π.Χ., υπό την επίβλεψη του αρχιτέκτονα Ροίκου και του καλλιτέχνη Θεωδόρου αναγέρθηκε ο μεγάλος ναός της Ήρας με μνημειακές διαστάσεις (52,5 Χ 105,8 μ.), ο οποίος όμως κατεδαφίστηκε είτε από σεισμό είτε εξαιτίας καθίζησης των θεμελίων του. Την εποχή της τυραννίας του Πολυκράτη άρχισαν εργασίες για την οικοδόμηση νέου ναού, διαστάσεων 55,16 Χ 108,63 μ. με 155 κίονες ύψους 20 μ. περίπου, ο οποίος όμως δεν αποπερατώθηκε εξαιτίας της πολιτικοοικονομικής κατάρρευσης του κράτους μετά το θάνατο του Πολυκράτη.

Τον 5ο και 4ο αι. π.Χ. δεν οικοδομούνται μεγάλα κτίρια στο Χώρο. Τον 3ο και 2ο αι. π.Χ. στο Ηραίο ξεχωρίζουν τα αναθήματα ανδριάντων της ελληνιστικής εποχής, ενώ τον 1ο αι. οι Ρωμαίοι αρπάζουν πολλά αφιερώματα. Ευνοϊκώς κείμενος προς τη Σάμο ήταν ο αυτοκράτορας Οκταβιανός Αύγουστος, ο οποίος έδωσε στους κατοίκους το δικαίωμα του Ρωμαίου πολίτη. Τη Ρωμαϊκή εποχή κτίστηκε ένας μαρμάρινος περίπτερος ναός και ανακαινίστηκε ο αρχαϊκός βωμός.

Κατά τους 1ο - 2ο αι. μ.Χ. κτίστηκαν μικρότεροι ναοί αφιερωμένοι σε διάφορους θεούς και κατά τους 2ο - 3ο αι. μ.Χ. έγινε η επίστρωση της Ιεράς Οδού με πλάκες. Επίσης τον 2ο αι. μεγάλο μέρος του Ιερού καλύφθηκε με κατοικίες αρκετά ευπρεπείς. Τον 3ο αι. ο οικισμός αυτός εγκαταλείφθηκε εξαιτίας του καταστροφικού σεισμού του 262 μ.Χ. Τον 4ο αι. μ.Χ. υπήρξε οικοδομική δραστηριότητα, ενώ στα μέσα του ίδιου αιώνα άρχισε η κατεδάφιση των οικοδομημάτων και η πώληση του οικοδομικού υλικού. Τον 5ο αι. μ.Χ. κτίστηκε μια παλαιοχριστιανική Βασιλική, γεγονός που μαρτυρεί τη συνέχιση της ιερότητας του συγκεκριμένου χώρου.

Β. Ο Πύργος του Σαρακηνή

Λίγο πιο έξω από την πίσω πλευρά του Ηραίον βρίσκεται ο Πύργος του Σαρακηνή. Ο πύργος λέγεται ότι ήταν μοναστήρι και έχει επικρατήσει έως τώρα. Την εποχή των πειρατών οι κάτοικοι έριχναν καυτό λάδι από τα παράθυρα στους πειρατές για να τους απωθήσουν.

Copyright © 2012-2013 | All rights reserved.Designed & hosted by thinkitweb.gr